Parlamentario Eduard Pieters opinando cu ‘consensus bao presion’ no ta consensus
ORANJESTAD (AAN): Despues di Tripartite na Corsou, PPA pone HOFA di nobo bao lupa:
“Gobierno solamente no por declara cu Aruba a duna consenso; Parlamento tambe mester tin un palabra”.
Den reciente Tripartite na Corsou, caminda e Parlamentonan di Aruba, Corsou y Sint Maarten a delibera riba varios tema constitucional, cu ta toca nan posicion dentro di Reino, un palabra a bolbe keda central: consensus.
Pero pa parlamentario Eduard Pieters (PPA), precisamente ey Aruba mester haci un pregunta incomodo: Consensus di ken? Pasobra ora ta trata di Rijkswet Houdbare Overheidsfinanciën Aruba (HOFA), PPA ta cuestiona si Gobierno solamente por compromete Aruba riba un materia autonomo y despues presenta e resultado como “consensus”, mientras Parlamento ta drenta ora e trayecto ya ta hopi avansa. Pa Pieters, HOFA no ta solamente un debate financiero, sino un debate tocante poder, autonomia y ken tin autoridad pa compromete Aruba.
Acuerdo mutuo: El a papia riba Articulo 38: acuerdo mester ta realmente mutuo. HOFA ta basa riba articulo 38, inciso 2, di Statuto, cu ta permiti e paisnan dentro di Reino regla asunto entre nan mediante acuerdo mutuo, incluso via un consensus Rijkswet.
Pa Pieters, palabra clave ta “in onderling overleg.” Raad van State van het Koninkrijk tambe a señala den su conseho riba HOFA, cu finansa publico ta un asunto autonomo di Aruba y cu participacion den un ‘regeling’ basa riba articulo 38, mester sosode libremente. P’esey Pieters ta pone e principio central: “Onderling overleg mester ta liber. No por ta basa riba un chantahe.”
“Cu lomba contra muraya, con liber bo ta?” Pieters ta conecta e debate directamente cu pandemia. Aruba tabata den un crisis economico profundo y tabatin mester di sosten financiero. Segun Pieters, Hulanda a condiciona su sosten financiero na e reforma- y construccionnan cu despues a conduci na mas control.
Su pregunta politico ta contundente: “Si un pais mester di placa urgentemente y e otro parti ta pone e condicionnan pa haya e placa ey, con liber e consenso realmente ta? Con por yega na un areglo cu otro cu condicion riba mesa?”
Pieters ta califica e situacion como uno bou di presion y hasta “chantahe”. Esey ta su interpretacion politico di e relacion durante crisis, pero e principio tras di su critica ta mas amplio: consentimento solamente tin balor, si un pais realmente tin espacio pa bisa no.
Gobierno no ta Parlamento: Pa PPA tin e di dos problema. E gobiernonan di Aruba y Hulanda por yega na acuerdo, pero Pieters ta cuestiona si Gobierno por, riba su mes, conclui cu Aruba a duna consenso, ora e acuerdo toca autoridad autonomo di pais. “Un Gobierno riba su mes no por conclui: nos tin consenso.”
Pa Pieters, Parlamento no por ta invita solamente despues cu ya a determina un direccion. Gobierno ta goberna y Parlamento ta representa pueblo y controla Gobierno. Y mas ainda ora un Rijkswet ta mishi cu poder presupuestario y autonomia di Aruba, mas peso Parlamento su palabra mester tin.
HOFA ta e prueba: HOFA ta precisamente unda e principio aki ta poni na prueba. E propuesta ta establece supervision financiero mediante Rijkswet y ta duna un rol importante na CAft y Rijksministerraad. Raad van State a señala, entre otro, cu limitacion di autoridad di Gobierno y Staten di Aruba no mester bay mas leu cu loke ta necesario, pa logra e metanan acorda. 1
PPA ta bay mas leu y ta mantene su oposicion politico-constitucional na HOFA. Pieters a cuestiona si e construccion ta respeta suficientemente autonomia di Aruba. Pero su advertencia final ta bay mas leu cu HOFA.
Finalmente Eduard Pieters a conclui cu loke Aruba acepta awe, por bira precedente pa mañan. Pasobra un ley por carga palabra consensus. Dos gobierno por firma, pero pa Pieters, esey solamente no ta suficiente. “Consensus mester ta liber, democratico y cu Parlamento di Aruba tin un palabra real. Sino, nos mester puntra: Consenso di ken?