IN MEMORIAM: Esseline Louise Gummels (109)

The content originally appeared on: De Ware Tijd Online

13/04/2022 09:56
-
Van onze redactie

Esseline – ‘Esje’ – Louise Gummels.
Foto: privecollectie

PARAMARIBO
Ze overleefde twee pandemieen en twee wereldoorlogen en was gezegend met gezond verstand, een uitstekend geheugen en een goed gevoel voor humor. Het fenomeen Esseline Louise Gummels is vrijdagochtend heengegaan. Op enkele dagen na was zij 109 en een half jaar oud. Met Duitse, Schotse, Hollandse, Schotse, Joodse en Afro-Surinaamse voorouders was zij een volbloed Surinaamse.

Esje woont als kind op de plantage Hazard/Waterloo in Nickerie.
Als zesjarige verhuist ze naar Paramaribo om er naar school te
gaan. Ook haar zusje Marietje gaat in de kost bij de dames Lobato.
Broertje Hugo blijft in Nickerie. Na enkele maanden heeft
nene Sophie Basfield een droevig bericht: Esjes moeder is
overleden aan Spaanse griep, vlak na de geboorte van haar jongste
zoon Seppen. Esje weet nog dat de kinderen naar school gingen met
zakjes mottenballen om hun nek, om niet besmet te raken.

Met haar zusje Marie groeit Esje op in Paramaribo, eerst bij de
gezusters Lobato en later bij tante Kate Rogalli, een zus van haar
vader. In de vakanties gaan ze meestal naar Nickerie, het district
waaraan ze goede herinneringen heeft. “Ieder jaar brachten we de
grote vakantie bij papa door op de plantage”, zegt ze enkele jaren
terug in een interview met Parbode.

Mee op de muilezel

“Ik zie zijn gezicht nog voor me wanneer hij ons stond op te
wachten bij de steiger wanneer we aankwamen met de boot. We
sjouwden de hele dag rond op de plantages en soms mochten we met
hem mee op de muilezel om zijn ronde over de plantages te maken.
Het was altijd zo fijn om weer bij hem te zijn.” Haar vader is
intussen hertrouwd en er worden uit dit huwelijk nog drie kinderen
geboren: Ann, Etna en Eric.

Na de middelbare school, die ze door ziekte niet voltooide, gaat
Es aan het werk op de administratie van het Militair Hospitaal (nu
‘s Lands Hospitaal). Ze werkt er tot haar huwelijk met de
onderwijzer Martin van der Jagt in 1934. Ze krijgen drie zonen:
Jan, Frans en Pim. In 1941 verhuist Martin van der Jagt naar Aruba,
om aan de slag te gaan bij de raffinaderij van de Lago. In Suriname
is er geen werk in het onderwijs vanwege de sterke bezuinigingen in
de crisisjaren. In 1943 reist Es haar man achterna met hun drie
kinderen.

Het gezin keert in 1950 terug naar Suriname waar Martin als
onderwijzer in Moengo gaat werken. Ze krijgen er hun jongste zoon,
Peter. Na haar scheiding keert Es in 1955 terug in Paramaribo, waar
ze een paar jaar later werk vindt bij boekhandel
Varekamp.

“Ik werkte heel graag in de boekwinkel: ik houd veel van lezen
en ben verzot op talen”, zegt ze in het interview
met Parbode. “Ik hield me bezig met het assortiment
en gaf mensen desgevraagd advies over de boeken.” Ze blijft er
werken tot aan haar pensioen in 1977. In de twintig jaar dat ze er
werkt, leert ze veel mensen kennen. Tot nu toe herinneren mensen
zich haar van Varekamp en Vaco.

Geliefde vraagbaak

Na haar pensionering wordt Esje steeds meer een geliefde
vraagbaak voor journalisten, schrijvers en andere mensen die op
zoek zijn naar historische informatie. Zo wordt ze regelmatig
geraadpleegd door de Oral History-vereniging. Haar geheugen laat
haar zelden in de steek en ze maakt veel mensen blij met haar
kennis van familieverbanden, namen, Paramaribo, Nickerie en
plantages. Op haar honderdste, in 2012, organiseert de familie een
spetterend eeuwfeest waarvan zij en haar vele gasten met volle
teugen genieten.

Dat haar herinneringen haarscherp zijn, blijkt nog jaren daarna
bij een doublecheck in (online) krantenarchieven. Wanneer ze op
zoek is naar gegevens voor haar prive-archiefje, maakt ze gretig
gebruik van de mogelijkheden van digitalisering. “Kan je dat even
googelen?” vraagt ze regelmatig aan bezoekers en ze is enthousiast
over informatie en knipsels uit kranten, registers en andere
digitaal ontsloten bronnen.

Terwijl haar hersenen nog op volle toeren draaien, begint haar
lichaam dienst te weigeren. Ook chikungunya eist zijn tol en
wanneer lopen niet meer lukt, is Esje aan bed gekluisterd. In de
jaren die volgen, krijgt ze veel bezoek en telefoontjes van familie
en vrienden, leest ze de krant en geniet ze van gezelschap, van
lekker eten en van haar herinneringen. “Als die goed zijn, geniet
je steeds opnieuw!”, zegt ze.

Ze leert nog lange tijd nieuwe mensen kennen, onder wie tot haar
grote vreugde de zoon van haar nene Sophie, en ontvangt in
februari zelfs president Chan Santokhi aan haar bed. Esje Gummels
heeft altijd kunnen rekenen op steun van familie, vrienden en buren
en keek terug op een lang en welbesteed leven. Zij wordt met liefde
en dankbaarheid herinnerd door velen in en buiten Suriname.
?

Esje Gummels wordt donderdag in besloten kring gecremeerd in
het Pandit Jagdew Paragh Crematorium aan de dr. Sophie
Redmondstraat. Daaraan voorafgaand vindt in de Grote Aula de
uitvaardienst plaats met gelegenheid tot afscheid nemen.



Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina