De recente overstromingen: klimaatverandering of nalatigheid?

The content originally appeared on: De Ware Tijd Online

01/05/2022 16:59

Het Ananistrand. Rechts de Surinamerivier en links de overstroomde woongebieden.

BESCHOUWING
“Het gemak waarmee naar klimaatverandering als oorzaak van de recente overstromingen is een grove misleiding.” Zo stelt Kenneth Sukul. Met onderbouwing betoogt hij dat de overstromingen niet aan klimaatverandering kunnen worden toegeschreven maar dat zij het “resultaat van grove nalatigheid van overheid en betrokken instituten” zijn.

Tekst Kenneth Sukul
beeld Raoul Roeplal

DE NEERSLAG IN Suriname, met name de neerslag in de
stroomgebieden van de verschillende rivieren en daarmee de
waterstanden en de afvoer van de rivieren, kan systematisch gemeten
worden. Hoe kunnen we dan verrast worden door overstromingen en
tekorten aan water? Hoe kan het dat het Boven-Marowijnegebied onder
water staat en er op dat moment geen maatregelen worden getroffen
aan de Beneden-Marowijne? Het water gaat toch niet “terugstromen”
naar de hemel?

Hoe is het mogelijk dat het management van de
Afobaka-krachtcentrale, ondanks de ervaring van april 2021en de
voorspelling van de zware neerslag voor dit jaar, zit te wachten
totdat het water in het stuwmeer zijn maximale hoogte van 80 meter
haalt en dan de dam gaat redden en de bevolking benedenwaarts
verzuipt? Waarom heeft men bijvoorbeeld vanaf december vorig jaar
de krachtcentrale niet op volle kracht gezet? Dan zou er veel meer
elektriciteit aan de Energiebedrijven Suriname (EBS) geleverd
kunnen worden. Nu wordt het water letterlijk en figuurlijk
verspild, de bevolking langs de Surinamerivier verzopen en wordt
straks ook het ontwateren van Groot Paramaribo onmogelijk gemaakt.
Waarmee houden de energie-instituten, de energie-autoriteiten en de
energiedeskundigen zich bezig in deze tijd van crises?

Het gemak waarmee de overheid en instituten verwijzen naar
klimaatverandering als oorzaak van de recente overstromingen is een
grove misleiding van de bevolking. Hiermee wil men verdoezelen dat
belangrijke overheidsinstanties, die moeten zorgen voor cijfers met
betrekking tot het weer en de hydrologie, niet adequaat uitgerust
zijn. Deze overheidsinstanties worden ook niet geconsulteerd, en
ook als zij informatie verschaffen aan beleidsmakers wordt dit
genegeerd.

Meten is weten

ER IS SPRAKE van klimaatverandering als klimatologische factoren
langdurig zijn veranderd, bijvoorbeeld als de gemiddelde neerslag
van de maand april hogere of lagere cijfers toont dan de jaarlijks
gemiddelde neerslag van de afgelopen twintig jaren. Om dat te
kunnen vaststellen zijn er metingen en dus cijfers van de neerslag
over die periodes nodig.

De meteorologische dienst

Het instituut dat zich hiermee bezig zou moeten houden, de
Meteorologische Dienst, is al langer dan 25 jaren vleugellam. De
meeste weer- en regenstations in het binnenland zijn vernietigd of
verlaten tijdens de binnenlandse oorlog, en de rest is onbemand of
wordt onregelmatig afgelezen. Het hoofdkantoor te Duisburg is meer
een spookhuis dan een kantoor. Alleen in de kustvlakte worden er
nog metingen verricht.

Echter, de belangrijkste cijfers die we nodig hebben zijn de
cijfers over neerslag in het binnenland omdat onze economie van de
neerslag van het binnenland afhankelijk is. Bijvoorbeeld:
irrigatiewater voor de rijstbouw komt uit het binnenland; bosbouw
is bij het huidig systeem van transport over de weg, alleen
mogelijk bij droog weer; kleinschalige mijnbouw is afhankelijk van
water om te produceren; in de grootschalige mijnbouw is het
jaarrond begaanbaar blijven van de infrastructuur en de mijnen
belangrijk; in de grootschalige mijnbouw is systematische
informatie over neerslag ook belangrijk vanwege het beheer van de
cyanidebassins; meer dan 60 procent van onze energievoorziening is
afhankelijk van de neerslag in het binnenland omdat wij werken met
een hydrodam; de adequate ontwatering van Groot-Paramaribo is
afhankelijk van de neerslag in het binnenland, omdat het kunnen
afvoeren van het water via sluizen alleen mogelijk is bij een
lagere waterstand in de rivier.

De Waterloopkundige Afdeling

Regen, de neerslag dus, bepaalt onder andere de hoogte van de
waterstanden, de afvoer van de rivieren en het gedrag van zwampen.
Op het ministerie van Openbare Werken (OW) is er een
Waterloopkundige Afdeling (WLA) die zich zou moeten bezighouden met
het systematisch meten van de waterstanden in de rivieren, kreken,
zwampen en van de zee (bij de kust). Voor 1987, dat is dus voor de
Binnenlandse Oorlog, werden de waterstanden van alle rivieren in
Suriname het hele jaar door gemeten. Uit de cijfers over
hoogteverschillen gedurende een jaar, kon onder andere herleid
worden hoeveel neerslag in de stroomgebieden van de rivieren of
zwampen heeft plaatsgevonden. Ook kon men uit de hoogteverschillen
afleiden wat de stroomsnelheid ter plaatse is en voorspellen binnen
hoeveel dagen het overtollig water, als gevolg van de neerslag, van
punt A bij punt B kon aankomen.

Bijvoorbeeld kon men uitrekenen en voorspellen na hoeveel dagen
het regenwater in het Lawagebied, het dorp op Langatabbetje onder
water zou kunnen zetten. Verder kon men uit de verzamelde
neerslagcijfers ook berekenen hoeveel water voor energieopwekking
of irrigatiedoeleinden ter beschikking zou zijn in de droge tijd
uit de rivieren en zwampen. Na 1987 heeft ook de WLA zeer gebrekkig
gefunctioneerd. Het hoofdgebouw, te Duisburglaan, lijkt in elkaar
gestort te zijn. Hierbij moet nog opgemerkt worden dat er voor en
na 1987 alleen in de Nannizwamp metingen werden verricht, omdat de
Nannizwamp een cruciaal irrigatiereservoir is voor de rijstbouw.
Deze metingen worden al vanaf 1914 gedaan. Echter ontslaat het de
bedrijven die actief zijn in gebieden waar het meten van neerslag
van levensbelang is, zoals het Brokopondostuwmeer, niet van de
verantwoordelijkheid om zelf te meten.

Zijn er veranderingen in ons klimaat?

MILIEUDESKUNDIGE VICTORIA NAIPAL heeft in 2017 onderzoek gedaan
naar de verdamping in het district Nickerie, en met name in de
Nannizwamp. Zij heeft een verdamping van 4,6 mm per dag gemeten.
Dit meetresultaat verschilt niet met metingen verricht door
professor Zevenhuizen in de jaren ’60 van de vorige eeuw. De
conclusie kan worden getrokken dat er in de afgelopen twintig jaar
geen veranderingen in de verdamping van het water heeft
voorgedaan.

Uit een analyse van de neerslagcijfers over twintig jaren tot
2018, door de ingenieursbureaus Hydrocom en ILACO, blijkt dat de
neerslag in de kustvlakte in die twintig jaren geen noemenswaardige
verschillen vertoont. Uit de studies van Victoria Naipal, Hydrocom
en ILACO kan geconcludeerd worden dat de rest van de factoren zoals
bewolking, temperatuur en wind geen noemenswaardige veranderingen
hebben ondergaan want dat zou terug te zien zijn in de neerslag- en
verdampingscijfers. De recente overstromingen kunnen dus niet aan
klimaatverandering worden toegeschreven.

Men heeft in de afgelopen dertig jaren slechts drie keren water
gespild bij de Afobakastuwdam, namelijk in 2006, 2021en 2022.
Opmerkelijk is dat er zestien jaren liggen tussen de eerstespillin
2006, en de tweede en derde spill in respectievelijk 2021 en 2022.
Hiermee wordt nog een keer aangetoond dat de overstromingen niet
aan klimaatverandering toegeschreven kunnen worden.

Wat er op dit moment wel speelt is het fenomeensuper moon. Er is
sprake van eensuper moonals de maan dichterbij de aarde komt als
gevolg van haar elliptische baan rond de aarde. Dit is de beweging
van de maan om de aarde in een ovaalvormig pad. Door de
aantrekkingskracht die de maan en de aarde op elkaar hebben,
krijgen we het fenomeen dat het zeewater aan de kant van de aarde
waar de maan staat, op dat moment hoger staat dan aan de andere
kant van de aarde. Naarmate de maan dichterbij komt of zich weer
verwijderd van de aarde, ontstaan er super hoge en super lage
vloedstanden. Dus de hoogte van de zeespiegel wordt niet alleen
bepaald door neerslag, smeltende ijskappen op de polen en
gletsjers, maar ook door de beweging van de maan.

Als gevolg van desuper moonheeft Suriname in april en mei 2021
super hoge waterstanden ervaren met als gevolg dat de waterstanden
in de rivieren zo hoog waren, dat de afvoer van overtollig water
via de sluizen naar de rivieren nauwelijks mogelijk was. Dit heeft
tot gevolg gehad dat veel gebieden maanden onder water zaten. Ook
dit jaar merken we weer de gevolgen hiervan. Voor 14 juni en 13
juli worden er opnieuw extreme hoge waterstanden verwacht.

Grove nalatigheid

OPGEMERKT MOET WORDEN dat het ministerie van OW en de
Meteorologische Dienst van dit fenomeen op de hoogte waren en zijn.
De huidige schade die Suriname nu lijdt vanwege de hoge
waterstanden in het binnenland en in het bijzonder het Brokopondo
gebied kan niet anders gekwalificeerd worden dan het resultaat van
grove nalatigheid van de overheid en de betrokken instanties. De
beheerders van het stuwmeer konden vanaf december de
waterkrachtcentrale op volle toeren laten draaien door alle vijf
turbines in te zetten. Echter hebben ze gewacht totdat het water
zijn maximale veilige stijging bereikte voordat ze in actie kwamen.
Dit is de attitude van “mek’ a watra kon, un sa luku sa wo
du
“, en als het voor de deur staat weet men geen raad
ermee.

Er zijn nog veel meer cyclische bewegingen van de natuur (zoals
de zon, maan, rivieren, neerslag, droogte enzovoort) die, wanneer
de effecten van deze bewegingen op bijvoorbeeld waterstanden in
rivieren en zwampen niet systematisch wordt gemeten, ons elk jaar
weer verrassen en enorme economische en ecologische schade
aanrichten. Er is reeds ruim van tevoren voorspeld dat op 14 juni
en 13 juli aanstaande er weer hoge waterstanden zullen voorkomen.
Waar zijn de voorbereidende maatregelen van de regering om de
destructieve effecten van deze voorspelbare extreme stijging van
o.a. rivierwater in juni en juli dit jaar tegen te gaan?

Wordt vervolgd.

Kenneth Sukul heeft hydro/meteo gestudeerd op het
Natin. Zijn afstudeercasus was de ‘waterhuishouding en de opbrengst
van mais en soya op de Zanderijformatie te Coebitie’. Hij heeft
tussen 1980 en 1990 de Marowijne- en Surinamerivier op en af
gevaren vanwege zijn interesse voor hydro-energie. [email protected].



Gerelateerde artikelen

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina