De Anticorruptiewet geen papieren tijger maar het zwaard van Damocles!

The content originally appeared on: De Ware Tijd Online

04/03/2022 17:01

In januari werd onder meer ex-governor Robert van Trikt tot gevangenisstraf veroordeeld op grond van overtreding van de Anticorruptiewet.

INGEZONDEN
Dit artikel maakt een verbinding met een door mij gepubliceerd artikel in het Surinaams Juristenblad (SJB) van 3 december 2021 van de Surinaamse Juristen Vereniging (SJV). Hierin wordt besproken de actualiteit rond corruptie en wordt een verbinding gemaakt met de recente uitspraken van de strafrechter in het Tweede Kanton in de eerste zaken die zijn behandeld op basis van de Anticorruptiewet. De nog te plegen uitspraak van de kantonrechter was in feite een testcase voor de samenleving om te zien of we weer te maken hadden met een “papierentijger” en klassenjustitie.

Tekst Steven Alfaisi
beeld dWT Archief

CORRUPTIE IS CRIMINALITEIT van het ergste soort en net een
tumorgezwel in elke samenleving. Het zal er altijd zijn, net als
andere vormen van criminaliteit zoals diefstal met geweld,
verkrachting et cetera. Maar om deze te bestrijden, af te snijden
dan wel naar minimale proporties terug te dringen, dienen als basis
aanwezig te zijn onafhankelijke staatsinstituten, goed geformeerde
wetgeving, effectief controlerende staatsapparaten, burgers en
maatschappelijke organisaties met moraal en ethiek. Indien dat niet
het geval is, dan zal corruptie in het land voortwoekeren en
uiteindelijk de instituten en het land overwoekeren en verstikken.
Het resultaat zal zijn de “dood” van de huidige en toekomstige
generaties!

Schadelijk

DE WERELDGEMEENSCHAP IS het over eens dat corruptie onder meer
schadelijk is voor de duurzame ontwikkeling van de mens en het
milieu en zij tevens rechtvaardigheid, de economie, democratische
instituten, de rechtstaat, stabiliteit van samenlevingen en
regeringen ondergraaft. Voorts faciliteert corruptie georganiseerde
criminaliteit en terrorisme en bevordert zij armoede.

Corruptie kan overal de kop opsteken. Zij wordt vaak in stand
gehouden met de hulp van professionals zoals bankiers, accountants,
advocaten, makelaars en financiele systemen en bedrijven die
corrupt vermogen witwassen of verbergen. Corruptie kan onder andere
de volgende gedragingen omvatten:

Landsdienaren die geld afdwingen of accepteren of voordelen
genieten in ruil voor bepaalde diensten;
Politici die staatsmiddelen misbruiken of overheidsfuncties of
contracten toewijzen aan hun financierders, vrienden en
families;
Ondernemingen die overheidsfunctionarissen omkopen voor
lucratieve contracten.

Corruptie is geen nieuw fenomeen in Suriname. Denk onder andere
aan de veroordeling van politicus Willy Soemita, het
Begro/Insulair-schandaal waarbij de ondervoorzitter van de NPS Arti
Jesserun en Dilip Sardjoe van de VHP betrokken waren, de
grondkwesties met stichting Dikin van de familie Somohardjo,
grondgesjoemel door onderminister M. Gopie van RO en minister
Roline Sasoedin, et cetera. Het zou te ver voeren en een honderdtal
pagina’s extra kosten om al deze en andere vermeende zaken in dit
artikel te bespreken.

Er wordt al decennialang door regeringen, parlementen en de
samenleving in Suriname gesproken over de noodzaak voor een
goedwerkende anticorruptiewet. Een bekende uitgesproken statement
bij een jaarrede is die van de ex-president Bouterse in zijn
regeringsverklaring van 2011:”Het voeren van een kruistocht tegen
corruptie.”

In het Herstelplan 2020-2022 van de regering-Santokhi-Brunswijk
is het volgende opgenomen:”Suriname heeft een anticorruptiewet, die
na vele jaren in 2017 is aangenomen, maar nooit operationeel is
gemaakt. De nieuwe regering heeft aangekondigd hiertoe te zullen
overgaan.”

In de meeste gevallen na maatschappelijke verontwaardiging,
beheersing van de lokale media, “harde” uitspraken door
regeringslieden en verkiezingsroes, dooft deze weer uit. In enkele
gevallen heeft zelf de destijds zittende president Bouterse gepleit
om de vermeende corruptiegevallen te laten voor wat het is. Zijn
uitspraak was: “Zand erover.”

Komt hierin verandering vanwege de huidige Anticorruptiewet en
de uitspraak van de rechter in het Tweede Kanton, is de
Anticorruptiewet voldoende en wat is de status van Suriname
betreffende corruptie?

Goede initiatieven

DE FEITEN ZIJN: Suriname heeft de Inter-Amerikaanse Conventie
tegen Corruptie (IACAC) in 1996 heeft geratificeerd en in 2021 is
Suriname toegetreden tot het Verdrag van de Verenigde Naties tegen
Corruptie (UNCAC). 21 jaren na ratificatie van de IACAC is een
Anticorruptiewet goedgekeurd. Goede initiatieven in het kader van
anti-corruptiewetgeving en beleid is onder andere de goedkeuring
van een aangepaste Bankwet, het participeren aan het EITI
(initiatief voor transparantie van winningsindustrieen) door de
staat, goedkeuring van de Wet op de jaarrekening en aanpassing van
Wet op de Rekenkamer. Suriname is in 2020 gedropt van plek 44 naar
plek 38 op de internationale corruptieperceptie-index.

V??r de goedkeuring van deze Anticorruptiewet is er een aantal
conceptvoorstellen voor een anticorruptiewet ingediend en
teruggenomen. Breekpunt was overwegend het bereiken van consensus
over een verklaring van vermogen van alle politici, hoge ambtenaren
en managers en directeuren van parastatalen en de terugwerking van
de wet. Tot nog toe is na de goedkeuring van deze wet, de
operationalisatie, niet tot stand gebracht. De huidige
regering-Santokhi-Brunswijk heeft in augustus 2020 een
presidentiele commissie ingesteld met als taak voorbereiden van
Staatsbesluiten en andere uitvoeringsbesluiten. Maar er is
nagelaten de Anticorruptie Commissie conform artikel 4 te benoemen.
Dit wordt ervaren als vertragingstactiek, ook van de huidige
regering.

In januari 2022 heeft de rechter in het Tweede Kanton vonnis
gewezen in de door het Openbaar Ministerie (OM) aangebrachte
corruptiezaken waarbij onder meerten laste werd gelegd de
overtreding van de Anticorruptiewet. Alle betrokkenen, onder wie de
ex-minister van Financien, de ex-directeur van de Surinaamse
Postspaarbank (SPSB), een directeur van het accountantsbureau
Orion, de ex-governor en de juridisch directeur van de Centrale
Bank van Suriname (CBvS), werden veroordeeld tot gevangenisstraffen
en boetes.

Ook staat de weg open tot instellen van het proces voor
terugvordering onrechtmatig verkregen vermogens. De juridische
discussie of de Anticorruptiewet zonder de Commissie toegepast kon
worden, in 1e aanleg kn nu worden beeindigd. In mijn
SJB-artikel was ik van mening, maar ook het OM in zijn
tenlastelegging, dat er was voldaan aan alle vereisten voor de
totstandkoming van een wet in formele en materiele zin. Verder dat
de Anticorruptiewet andere wetten in dit kader alleen maar heeft
versterkt.

De Anticorruptiewet is geen papierentijger gebleken, maar geldt
als het zwaard van Damocles boven de hoofden van huidige en
toekomstige functionarissen met corruptieve ideeen

De Anticorruptiewet is geen papierentijger gebleken, maar geldt
nu als het zwaard van Damocles boven de hoofden van huidige en
toekomstige functionarissen met corruptieve ideeen en die zich vaak
onaantastbaar achten. Althans als zij over een geweten en besef
beschikken.

Vanwege de hoger beroepen van alle veroordeelden is nu het
uitkijken naar wat het oordeel zal zijn van het Hof van Justitie.
In ieder geval is in deze case, naar mijn mening, wel sprake van
herstel van het rechtsgevoel en dat wet en recht ook gelden voor
toppolitici en topfunctionarissen.

Elementen hoger beroepen

IN HET DECREET Domeingrond 1982 zijn in het kader van de
Anticorruptiewet ook enkele interessante wijzigingen doorgevoerd
die transparantie moeten waarborgen en de dubbele uitgifte van
gronden moeten voorkomen. De hoop was dat gesjoemel, fraude en
valsheid in geschrifte met domeingronden eindelijk zouden ophouden.
Het voormalige ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen, waarvan
later werd afgesplitst Ruimtelijke Ordening, Grond- en
Bosbeheer (RGB) en daarvan nu Grondbeleid en Bosbeheer (GBB),
is continu een bron geweest van domeingrondfraude en
gesjoemel. Het is daarom ook altijd een erg gewild ministerie door
coalitiepartners van te vormen regeringen.

Vanaf het bestaan van RGB in 2005 heeft dit ministerie in drie
regeerperiodes al negen ministers versleten, waarvan een onder de
regering Venetiaan- II, zeven onder de regeringen-Bouterse en een
onder de huidige regering Santokhi-Brunswijk. Domeingrond en
concessies onder andere als doel van corruptie casu quo oneerlijk
persoonlijk verkregen voordeel is heel aantrekkelijk. Dit onder
meer omdat het waardevast is, makkelijk verhandelbaar en over het
algemeen weinig sancties volgen op corruptieve handelingen in dit
kader.

Verplichte verklaring

ARTIKEL 9 VAN de Anticorruptiewet stelt aan de orde de
verplichte verklaring over inkomen en vermogen met betrekking tot
publieke functionarissen. Hierbij worden functionarissen opgesomd.
Het dient natuurlijk niet limitatief te worden opgevat deze
opsomming, omdat er ook nog andere functionarissen kunnen en dienen
te worden toegevoegd. Opvallend is dat zeer weinig tot geen enkele
politici hun vermogens en inkomens hebben vastgelegd bij de notaris
na de afkondiging van de Anticorruptiewet.

Als drogredenen wordt vaak de afwezigheid van de Commissie of
het speciaal te ontwikkelen formulier genoemd in artikel 9 lid 1.
De Anticorruptiewet kan nageleefd worden op dit punt, zonder het
bestaan van een Commissie. Dus alle genoemde categorieen politici
en functionarissen in de Anticorruptiewet die dat nog niet hebben
gedaan, overtreden de wet en kunnen in principe vervolgd worden.
Als politicus die helemaal geen publieke functie bekleedt, heb ik
laten zien dat het kan, door het vermogen en de inkomens van mij en
mijn gezin vast te leggen bij de notaris in april 2020.

Het artikel 13 (de leden 1, en 3) zie ik ook als eminent voor
toetsen van besluiten genomen door de huidige regering, die als
discutabel in de maatschappij worden aangemerkt. Onder andere kan
genoemd worden de benoeming van familieleden door de president en
vicepresident in publieke functies en de toewijzing van
domeingronden aan onder andere regeringsfunctionarissen of hun
verbonden familieleden of personen.

Bij corruptie gaat het bijna altijd om onrechtmatig verkregen
middelen c.q. vermogen. En om de pleger daadwerkelijk te treffen
dient er dus wettelijk alles eraan gedaan te worden dat die
middelen of vermogen beslag wordt gelegd en uiteindelijk
teruggevorderd worden. De artikelen 14 en 15 van Anticorruptiewet
geven daartoe de mogelijkheid. Het heeft geen zin de pleger met een
jaar of vier van zijn of haar vrijheid te ontnemen en na deze
periode van vrijheidsbeneming deze zich vrijelijk en met volle
teugen te laten genieten van het onrechtmatig verkregen vermogen of
middelen.

De vraag dus of de Anticorruptiewet ondanks alle nieuwe
maatregelen en de uitspraak van de rechter effectief zal werken,
blijft rechtovereind staan. Dit onder andere als we ook kijken naar
de wet In Staat van Beschuldigingstelling Politieke Ambtsdragers.
Deze kan enerzijds een barriere vormen in politieke zin. Dit hebben
we reeds waar kunnen nemen bij de bescherming van partij- of
coalitiegenoten door DNA-leden van de eigen partij of coalitie,
door een verzoek van de procureur-generaal (pg) voor
corruptieonderzoek aan de DNA af te wijzen.

Aanbevelingen

HET IS DUIDELIJK dat er nog onvoldoende politieke wil is om deze
wet volledig operationeel te maken of deze na te leven en daarnaast
is integrale anti-corruptiewetgeving nodig voor een effectievere
werking. De onderstaande aanbevelingen doe ik daarom in dit
kader

Aan DNA en regering:

Alle leden, publieke functionarissen genoemd in de wet
instrueren hun vermogens conform de Anticorruptiewet vast te
leggen, (van de regering eisen) de Anticorruptie Commissie in te
stellen.
Alle verdachte gevallen van corruptie voorleggen aan de pg,
inclusief die zijn begaan onder de huidige regering.
Wetsvoorstellen voor completering van de
anti-corruptiewetgeving indienen en behandelen (onder andere Wet
Openbaarheid van Bestuur, Wet Ombudspersoon, Wet op Enquete, Wet
Financiering Politieke Partijen en aanscherping
Anticorruptiewet).
Artikel 140 van de Grondwet in relatie tot Wet Instaat van
Beschuldigingstelling Politieke Ambtsdragers kritisch evalueren en
wijzigen waar nodig.
Integraal naleving van de Anticorruptiewet.
Alle verdachte gevallen van corruptie voorleggen aan de pg,
inclusief die onder deze regering.
Invoeren van de voorstellen uit de Nationale Risicobeoordeling
(NRA).

Aan de samenleving:

Van de regering en DNA eisen benoeming van de Anticorruptie
Commissie (door middel van petities, schrijven, acties en
dergelijke).
Verdachte gevallen van corruptie voorleggen aan de pg.
Rechtszaken tegen regeringsfunctionarissen aanhangig laten
maken voor naleving Anticorruptiewet.

Zoals eerder aangehaald bestaat er geen honderd procent
corruptievrije samenleving, maar als we gemeend de weg op willen
van een corruptiebestendige samenleving als voorwaarde voor
duurzame ontwikkeling en serieuze welzijnsbevordering van elke
Surinamer, dan hebben we geen andere keuze dan deze aanbevelingen
serieus met zijn allen op te volgen.

Steven Alfaise is jurist en voorzitter van de partij
Democratie en Ontwikkeling in Eenheid (DOE)



Gerelateerde artikelen

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina